Verplichtingen van de Rijksoverheid

Afvalstoffenbeleid

De Minister van VROM is namens het Rijk verantwoordelijk voor het gehele afvalstoffenbeleid. Hieruit vloeit een aantal verplichtingen voort die ook van belang zijn voor de opzet en de uitvoering van beleid op het gebied van kunststofafval, zoals:

De Wet Milieubeheer verplicht de minister van VROM om eens in de vier jaar een Landelijk Afvalbeheerplan op te stellen.
De nieuwe Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen (2008/98/EG), die eind 2008 is vastgesteld, moet uiterlijk op 12 december 2010 zijn geïmplementeerd in de Wet Milieubeheer. De bestaande Kaderrichtlijn (2006/12/EG) wordt op die datum ingetrokken.
De invoer en uitvoer van afvalstoffen heeft toestemming nodig van het Ministerie van VROM. Dit geldt zeker ook voor ingezamelde kunststof verpakkingen en bijvoorbeeld afgedankte producten waarin kunststoffen zijn verwerkt, zoals wit- en bruingoed.
VROM is in dit kader verantwoordelijk voor het meldings- en registratie-systeem voor afvalstoffen en voor het daartoe bijhouden van de zogenaamde VIHB-lijst van vervoerders, inzamelaars, handelaars en bemiddelaars.
Op het bestaande stortverbod kunnen door VROM ontheffingen worden verleend.
Het Ministerie van VROM geeft vergunningen af voor het inzamelen van bepaalde afvalstoffen.
De Minister van VROM bepaalt de hoogte van de mogelijke heffing op afvalverbranding (thans gesteld op Є 0).

Verpakkingenbesluit

Voor het grootste deel van het kunststofafval, namelijk het kunststof verpakkingsafval, geldt het Verpakkingenbesluit, waarbij het Ministerie van VROM verantwoordelijk is voor:

Handhaving van het Verpakkingenbesluit. De aandacht is wat dit betreft conform de toelichting op het Verpakkingenbesluit gefocust op de mededelingsplicht. Dat neemt echter niet weg dat aandacht en activiteiten ook behoren te worden gericht op de naleving van inhoudelijke verplichtingen tot preventie, inzameling en recycling.
Beoordeling van zogenaamde mededelingen, gevolgd door het al dan niet instemmen met de mededeling en het eventueel verbinden van voorschriften of beperkingen aan die instemming. (De mededeling is een soort plan van aanpak, waarin door bedrijven of hun uitvoeringsorganisatie voor een periode van maximaal vijf jaar wordt vastgelegd op welke wijze uitvoering zal worden gegeven aan de verplichtingen van het verpakkingenbesluit.)

De instemming met de mededeling van Nedvang werd na een ruim twee jaar durende juridische procedure in october 2008 door de Raad van State vernietigd, n.a.v. het gemotiveerde bezwaar dat was ingebracht door Recycling Netwerk en Stichting Natuur en Milieu. Er is nog geen nieuwe mededeling ingediend. VROM heeft er na overleg met Nedvang voor gekozen het Verpakkingenbesluit te herzien en in de nieuwe regelgeving de mededelingsplicht af te schaffen. Het ontwerp wijzigingsbesluit is kort voor het zomerreces aan de Tweede Kamer toegestuurd. De Tweede Kamer moet nog beslissen of en wanneer hierover wordt gedebatteerd. Het is waarschijnlijk dat een eventueel Algemeen Overleg hierover pas in het najaar zal plaatsvinden na de begrotingsbehandeling.

Raamovereenkomst

De minister van VROM heeft zich op 27 juli 2007 gebonden aan een raamovereenkomst over de aanpak van de dossiers verpakkingen en zwerfafval met een “onderhandelaar namens het bedrijfsleven” en de voorzitter van de VNG. De raamovereenkomst is een jaar later voorzien van een addendum met daarin aanvullende afspraken over nascheiding van kunststof verpakkingsafval en over het inrichten van een tripartiete bestuurlijke begeleidingscommissie onder voorzitterschap van de Directeur-generaal Milieubeheer. In deze begeleidings-commissie zullen niet alleen de jaarlijkse monitoringsresultaten worden besproken, maar zal ook worden bezien of en hoe aanvullende maatregelen moeten worden getroffen.
Het Ministerie van VROM lijkt daarmee – nog steeds – op een convenantachtige wijze gebonden aan het bijstaan van verantwoordelijke bedrijven en gemeentes bij de uitvoering van maatregelen voor het afvalbeheer van verpakkingen.

In de raamovereenkomst zijn afspraken vastgelegd over vergoedingen voor uitgaven t.b.v. het betreffende afvalbeheer. Ook is afgesproken dat verplichtingen uit het Verpakkingenbesluit (‘doelstellingen’ genoemd) worden gewijzigd. Afgeschaft wordt de verplichting om een groot percentage kunststof drankverpakkingen in te zamelen. De juridische status van deze afspraken wordt betwist. SDV, de uitvoeringsorganisatie van de glas-sector, heeft hierover een juridische procedure aangespannen. De milieubeweging (Recycling Netwerk) betwist de afschaffing van inzamelverplichtingen, omdat juist inzameleisen -veel beter dan recyclingeisen - goed zouden kunnen worden gehandhaafd.

Wat dit betreft is ook de slotzin van het addendum op de raamovereenkomst het vermelden waard: “Dit alles laat onverlet dat de betrokken partijen hun eigen verantwoordelijkheden, verplichtingen en bevoegdheden hebben op grond van het Besluit Beheer Verpakkingen en Papier en Karton.”