Soorten kunststof

Kunststofafval bestaat uit alle mogelijke soorten kunststoffen en komt terecht in heel verschillende afvalstromen. Kunststof verschilt daarmee sterk van een materiaal als glas. In de glasbak verschilt het glas in kleur doordat een beperkt aantal pigmenten wordt gebruikt en vinden we vooral verschillen in vorm (flessen en potten). Kunststof producten verschillen veel meer qua vorm en kleur, verschillen doordat het gaat om veel allerhande kunststofsoorten en verschillen door de in de kunststof verwerkte additieven die bijvoorbeeld zorgen voor extra sterkte, brandwerendheid of buigzaamheid.

Kunststoffen worden steeds meer gebruikt omdat ze zoveel goed bruikbare eigenschappen kunnen hebben. Kunststoffen zijn licht, ze roesten niet, breken minder snel dan veel andere materialen en hoeven niet te worden geschilderd. Ze zijn gemakkelijk in elke gewenste vorm en kleur te brengen en ze isoleren goed. In het dagelijks leven worden de termen kunststof en plastic vaak door elkaar heen gebruikt.

Juist het feit dat er zoveel verschillende soorten kunststoffen zijn, beperkt de mogelijkheden om een gemengde stroom kunststofafval te recyclen tot nieuwe kunststofproducten die ook weer die goed bruikbare eigenschappen hebben. Goed sorteren dus is noodzakelijk en ook dan nog is het veel gemakkelijker en goedkoper om er vervolgens laagwaardige recyclingproducten van te maken. In de praktijk is er bij recycling van gemengd ingezameld kunststofafval bijna altijd sprake van zogenaamde downcycling tot producten die wat betreft hun eigenschappen veel minder veeleisend zijn dan de meeste kunststofproducten. Dat betekent dat de milieuwinst van die kunststofrecycling kan tegenvallen omdat er relatief weinig of zelfs geen nieuwe kunststofproductie mee wordt vermeden.

Er kunnen tientallen soorten kunststofmaterialen worden onderscheiden, met daarbinnen tal van kwaliteitsklassen die optimale eigenschappen bieden voor specifieke toepassingen. Voortdurend worden ook nieuwe kunststofsoorten ontwikkeld met verbeterde eigenschappen of ten behoeve van nieuwe toepassingen.

In Europa hebben de vijf belangrijkste kunststofsoorten, de ‘big five’ een aandeel van 75% in de totale consumptie van kunststoffen. Onderstaande tabel geeft hiervan een overzicht:

Uit de tabel komt naar voren dat de verschillende kunststofsoorten worden gebruikt in verschillende soorten producten. Dat leidt ertoe dat de kunststofcomponent van de ene afvalstroom qua samenstelling sterk kan verschillen van de kunststofcomponent van een andere afvalstroom. Zo zal bijvoorbeeld bouw- en sloopafval meer PVC en PUR bevatten dan huishoudelijk afval. En huishoudelijk restafval bevat relatief weinig PVC en relatief veel polyetheen en polypropeen.

Bijna alle kunststoffen worden gemaakt uit aardolie. Aardolie is echter niet slechts grondstof voor kunststoffen. Voor de chemische processen die nodig zijn om kunststoffen te produceren wordt ongeveer eenzelfde hoeveelheid aardolie als brandstof gebruikt. Van het totale olieverbruik in de wereld wordt zodoende bijna 10% gebruikt voor de productie van plastics.

Veel innovatie is gericht op het ontwikkelen van kunststoffen die gemaakt zijn van plantaardig materiaal zoals maïs. Een voordeel hiervan is in de eerste plaats dat daar geen aardolie voor nodig is, en in de tweede plaats dat dit materiaal biologisch afbreekbaar is.

Bioplastic wordt in Nederland nu al gebruikt voor zakken voor in de gft-bak en plantenpotjes die je met pot en al kunt planten, maar het totale aandeel in de kunststofconsumptie is nog zeer klein. Ook andere innovatieve kunststofsoorten hebben slechts een klein aandeel in de totale kunststofconsumptie; de meest gebruikte kunststofsoorten worden al tientallen jaren gebruikt.