papier glas textiel kunststof
sandra korthuis

Sandra Korthuis

Duurzaam besturen is keuzes durven maken

Wil je als gemeente straks nog meetellen, dan ben je duurzaam. Klinkt goed, niemand kan daartegen zijn, toch? Bovendien brengt deze trend goede initiatieven voort.
Over de laatste modetrends wat duurzaam is wil ik het niet hebben, daar zijn de deskundigen voor. Voor ons, de gemeenten, is het van belang dat de samenleving als geheel gebaat is als duurzaamheid een randvoorwaarde is voor al ons handelen.

De belangrijkste uitdaging op het gebied van duurzaamheid is het klimaat. Gemeenten zijn zich bewust van de urgentie om op dit terrein beleid te ontwikkelen. Maar liefst 320 van de 441 gemeenten een klimaatsubsidie aangevraagd. Maar duurzaamheid is ook zuinig omgaan met grondstoffen. De helft van het aantal gemeenten scheidt het kunststof van het overige afval om de kringloop te sluiten. Van 50 gemeenten hebben wij hele diverse duurzame voorbeelden geplaatst op onze site www.duurzameoverheden.nl. Dat geeft toch wel duidelijk aan dat gemeenten het thema serieus nemen.

Waar gemeenten nog wel behoefte aan hebben is feitelijke ondersteuning. Wat kunnen ze het beste doen in hun situatie? En wat is hiervoor een geschikt moment? Dure adviseurs zijn daarvoor niet nodig, het geheim ligt in de gemeenten zelf. Tal van goede duurzame initiatieven zijn inmiddels op touw gezet en dit betekent dat niet langer elke gemeente alles zelf uit de kast moet halen om duurzaam te worden: leren van elkaar is in dit geval goud waard. Om van elkaars kennis en ervaring profiteren biedt de VNG bovendien de helpende hand via de site ‘www.duurzameoverheden.nl' met allerlei praktijkvoorbeelden. Het gelijknamige jaarlijks congres voor ambtenaren en bestuurders, dit jaar op 19 november, zal ongetwijfeld eveneens voor de nodige impulsen zorgen.

Maar Duurzaam besturen is niet het nemen van ad hoc beslissingen over diverse projecten en maatregelen. Het is juist het lef hebben langetermijnkeuzes te durven maken. Deze keuzes geven een einddoel aan en moeten collegewisselingen kunnen overleven. De kracht van lokaal duurzaam beleid op de langere termijn ligt daarbij in de gemeenteraad en college. De ervaring leert dat gemeenten die bijvoorbeeld toekomstig duurzaamheidsdoelstellingen bestuurlijk hebben vastgelegd betere resultaten boeken. En dat betekent dat er duidelijke keuzes gemaakt moeten worden! U zult vast het voorbeeld van de gemeente Heerhugowaard kennen. Diverse keren op de TV geweest de afgelopen weken. Zij hebben onlangs de Stad van de Zon opgeleverd, Europa's eerste klimaatneutrale woonwijk op deze schaal. Dat hebben ze niet in een achternamiddag geregeld, het besluit was in 1995 genomen en ondanks bezuinigingen op rijkssubsidies en enkele collegewisselingen is deze gemeente onverstoorbaar doorgegaan op het ingeslagen pad. En met succes!

Duurzaam besturen betekent ook dat u nu al ermee rekening houdt, dat steeds meer afval wordt gerecycled en dus steeds minder wordt verbrand en dat dus steeds minder verbrandingscapaciteit nodig is. Duurzaam besturen is ook dat er duidelijke en lange termijn keuzes worden gemaakt op landelijk niveau. Komend jaar staat de evaluatie van het besluit beheer verpakkingen, papier en karton op de agenda. Dan zullen heldere en langetermijn keuzes gemaakt moeten voor over de invulling van de verantwoordelijkheden van de gemeenten en die producenten bij afval inzameling en recycling. En gemeenten en bedrijven zullen deze dan ook moeten nemen!
Ook zal er helderheid moeten komen over de financiering van het beleid en hoe we omgaan met de statiegeldregeling.

De gemeenteraadsverkiezingen van voorjaar 2010 bieden kansen dit voorbeeld te laten volgen door meer gemeenten. Ik wil bestuurders en vooral raadsleden dan ook oproepen na de verkiezingen hun duurzame ambities vast te leggen in het collegeprogramma. Of dat nu klimaatdoelen zijn, recyclingdoelen of het doel 100% duurzaam in te kopen in 2015, zonder bestuurlijke visie zijn ze lastig te halen.

De VNG staat de raad hierin terzijde. Hiervoor starten wij binnenkort een Raadsledencampagne en gaan we het land in met diverse voorbeelden. Dat de campagne in goede aarde valt is ons al gebleken, alleen al op basis van een bericht in VNG magazine van een maand geleden hebben zich al 25 gemeenteraden zich aangemeld. Want duurzaamheid is geen modetrend. Het is een investering welke zich in de toekomst terug betaald!