"Gemeenten verdienen aan kledinginzameling"

“Door oude kleding in de bak te stoppen steunt u niet alleen de daklozen en de derde wereld.” Hiermee opent dagblad De Pers op 15 januari een artikel waarin gemeenten wordt verweten te woekeren met de inzameling van textiel door charitatieve instellingen. Diverse partijen komen aan het woord, maar gemeenten krijgen daar in het artikel helaas nauwelijks de kans voor.

Het artikel schetst een beeld dat gemeenten zich schuldig maken aan zakkenvullerij en het charitatieve inzamelaars expres moeilijk maken of hen de kans niet gunnen. Hoewel er wellicht gemeenten zijn die inderdaad aan dit beeld voldoen, geldt dat voor de overgrote meerderheid niet. Sterker nog, veel gemeenten leggen toe op de inzameling van textiel. Daarbij maakt het weinig uit of dit nu wordt gedaan door commerciële bedrijven of charitatieve organisaties, want de laatstgenoemde gaan net zo professioneel te werk als de eerstgenoemde.

Wat eens begon als kledinginzameling onder de gegoede burgerij door kerkelijke instellingen, is een goed geolied, bedrijfsmatig mechanisme geworden. Het sympathieke imago dat zij hebben weten te behouden, verhult de commerciële handelswijze van veel textielinzamelende charitatieve instellingen. Op het gevaar af dat dit artikel onder de categorie watjezegtbenjezelf wordt geschaard, wil dit artikel toch graag de vinger leggen op een zere plek waar óók charitatieve instellingen verantwoordelijk voor zijn.

VAOP heeft in het recente verleden gewaarschuwd dat een gezonde inzameling en sortering door zowel commerciële als charitatieve inzamelaars – uitzonderingen daargelaten, uiteraard – de ‘nek om wordt gedraaid’. Neem het sorteerbedrijf. De opbrengsten aan de poort bedragen in Nederland al snel 40 cent per kilo. Dit staat in scherp contrast tot de veel lagere prijzen voor glas en oud papier, waardoor de handel in textiel een lucratieve business lijkt. Maar niemand vraagt een textielsorteerder of hij die 40 cent wel kan betalen.

Het sorteerbedrijf krijgt door beide groepen inzamelaars namelijk het mes op de keel gezet. Biedt hij te weinig, dan verdwijnt het textiel simpelweg naar lagelonenlanden. Vervelend genoeg zijn dit ook vaak landen die wat makkelijker omgaan met exportregels, zodat het textiel soms vermengd raakt met grote hoeveelheden restafval. Het vuile textiel wordt vervolgens onder gebrekkige omstandigheden – en tegen lage lonen – gesorteerd.

Net zo min als dat je elke charitatieve instelling hier op kan aankijken, kun je elke gemeente verwijten dat zij de charitatieve instellingen dwarszitten. Gemeenten hebben in de eerste plaats te maken met Europese regelgeving waarbij diensten boven een bepaald bedrag hoe dan ook aanbesteed moeten worden. Daarnaast moeten gemeenten de efficiency rondom inzameling en verwerking zodanig uitvoeren bij een steeds scherpere regelgeving rondom ARBO en taakstellingen dat iedere euro nodig is om dit te bekostigen. En dus ook die euro’s uit de textielinzameling.

Een artikel zoals dat in De Pers verscheen, voedt de scepsis ten aanzien van textielinzameling. Die scepsis is er al omdat de gehele textielmarkt als erg ondoorzichtig wordt ervaren. Men gelooft bijvoorbeeld al niet meer dat textiel nog rechtstreeks naar de armen in de Derde Wereld gaat. Dat gaat het ook niet. En dat is maar goed ook. Als dat wel het geval zou zijn, zou de lokale kledingindustrie in die landen daar zwaar onder lijden. Nu komt het tweedehands textiel naast het lokaal geproduceerde textiel daar op de binnenlandse markt, waar mensen die het minder breed hebben toch degelijke kleding kunnen kopen. Het textiel komt dus hoe dan ook goed terecht.

Bovendien komen de vergoedingen die een gemeente voor het ingezamelde textiel ontvangt vaak ten goede aan lokale maatschappelijke doelen, al dan niet via de plaatselijke kringloopwinkel.

Dat gemeenten hun zakken zouden vullen met de gescheiden inzameling van textiel, is boeiend leesvoer. Echter, als het mensen ervan weerhoudt hun textiel gescheiden in te zamelen is dat alleen maar nadelig. Voor het milieu, maar ook voor de maatschappelijke bestemming van ofwel het textiel zelf, ofwel van de vergoeding die zowel gemeenten als charitatieve instellingen er voor krijgen.

Overige artikelen in deze editie