Juryrapport Recycling Award 2009

De jury van de Recycling Award 2009 is na ampel overleg tot het volgende besluit gekomen:

Dames en heren,

"Van stof zijt gij gemaakt en tot stof zult gij wederkeren", een gezegde dat de meesten van u zullen kennen. Het komt uit Genesis en je zou het een oud voorbeeld van recycling kunnen noemen. Het werd uitgesproken toen de mens uit het paradijs verdreven werd. En je zou kunnen zeggen dat de mens er sindsdien een troep van heeft gemaakt. Dieren, die eerst nog mee mochten met Noach, stierven uit, planten en bomen sneuvelen bij bosjes door ons toedoen. Maar hoewel de mens een slechte rentmeester is geweest, zijn er tegenwoordig steeds meer initiatieven om het tij te keren. Het is daarom dat VAOP de Recycling Award uitreikt en de jury is dan ook verheugd dat er dit jaar een welverdiende winnaar is.

VAOP is in 1992 opgericht als een coöperatieve vereniging van gemeenten om de positie van lokale overheden op de markt van herbruikbaar afval te versterken. Dat begon met papier en werd later uitgebreid met glas en textiel. Door bundeling van krachten kan VAOP een goede prijs bedingen en zo de druk van de zorgplicht verlichten. VAOP is actief in de gehele keten van beleidsvoorbereiding, -uitvoering inzameling, bewerking en vermarkting. Zo zorgt zij naast hogere prijzen ook voor lagere kosten en heeft de coöperatieve vereniging ook een functie als regisseur en als kenniscentrum. Ook op maatschappelijk gebied zijn de ontwikkelingen niet stil blijven staan. Begrippen als ‘duurzaam inkopen' en ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen' zijn onderwerpen waar elke zichzelf respecterende organisatie invulling aan zal moeten geven. Ook VAOP neemt op dit gebied haar verantwoordelijkheid. Goed gedrag belonen en maatschappelijk verkeerd gedrag ontmoedigen past daarbij. Gemeenten zamelen al een aantal monostromen zoals papier/karton, gft, glas, textiel en klein chemisch afval in bij de huishoudens binnen hun verzorgingsgebied.

Het is dus logisch dat juist VAOP zich betrokken voelt bij een initiatief als de Recycling Award. Hergebruik zit immers in onze genen. De jury, bestaande uit vertegenwoordigers van VAOP, milieubeweging, de communicatiebranche en het Hoger Beroepsonderwijs, kwam toen zij haar taak aanvaardde, echter voor een interessant dilemma te staan. Wat zijn de criteria bij het toekennen van deze prijs? Moet de Recycling Award 2009 gaan naar de gemeente of instantie die kwantitatief meetbaar het meeste voor het hergebruik van afvalstromen heeft betekend?

Grootte kan wel degelijk belangrijk zijn, maar niet als enige criterium. Zo telt inzet zeker ook mee. Juist in deze tijd gaat het erom zo veel mogelijk Nederlandse burgers te betrekken bij het verantwoord omgaan met onze leefomgeving. Initiatieven die enthousiasme en gedrevenheid uitstralen mogen zich ook in de warme belangstelling van de jury weten. Naast kwantiteit is inzet dus voor ons een tweede criterium.

Een derde criterium is innovatie. Nieuw is niet altijd beter, maar in de strijd voor een beter milieu moeten we het ook hebben van zowel nieuwe technologie als van nieuwe initiatieven. Tegenwoordig noemen ze dat "out of the box" denken. Dat is een goed idee, want die doos kunnen we hergebruiken. VAOP heeft een functie als kenniscentrum voor haar leden de gemeenten. Dat maakt ons extra alert op slimme oplossingen en originele ideeën. Vandaar dat innovatie een derde criterium is bij het toekennen van de Recycling Award 2009.

En ook met het vierde criterium voelt VAOP zich bij uitstek verbonden: tegendraadsheid. Grote uitdagingen als de milieuproblematiek kun je alleen oplossen als je af en toe bereid bent tegen de stroom in te zwemmen, een afwijkend geluid waagt te laten horen en de kont tegen de krib durft te gooien. VAOP heeft sympathie voor de David die tegenover Goliath staat. En dat is gezien haar eigen geschiedenis niet vreemd. Logge instellingen, in zichzelf gekeerde branche organisaties, maar ook conservatieve bedrijven en monopolisten kunnen noodzakelijke veranderingen tegen proberen te houden. Soms met de beste bedoelingen overigens, maar soms ook niet. Dat hebben we meegemaakt bij de ontwikkeling van het hergebruik van papier, glas en textiel, dat zullen we meemaken bij de nieuwe uitdaging kunststof. De Recycling Award 2009 wil dan ook nadrukkelijk dit aspect mede belonen.

Ondanks de uitgebreide criteria was het voor de jury niet gemakkelijk een winnaar aan te wijzen. Gelukkig gebeurt er veel goeds op het gebied van recycling in Nederland op dit moment. Mocht aanstonds blijken dat uw gemeente niet in de prijzen is gevallen, treur dan niet, uw inspanningen zijn niet onopgemerkt gebleven, maar we hebben nipt een andere keuze gemaakt.

Die keuze, en zo komen we op het moment suprême van deze avond, is gevallen op Westerkwartier. Daar werken Leek, Marum en Grootegast samen aan iets moois dat aan alle vier onze criteria voldoet. Deze gemeenten (42 duizend inwoners) zamelen sinds 1 januari 2005 alle kunststofverpakkingen in via de milieuzak. Een innovatief idee, dat ook tot resultaten leidt: in Leek, Marum en Grootegast zamelt men nu respectievelijk 61,9, 52,4 en 52,5 kilo per inwoner per jaar in. Dat is enorm hoog, dus aan het kwantitatieve criterium wordt ook ruimschoots voldaan. En met de gedrevenheid zit het ook wel goed: vrijwel iedereen doet mee, zelfs voordat er diftar werd ingevoerd. En dan de tegendraadsheid: Westerkwartier dreigde in het geheel niet of slechts ten dele een vergoeding te krijgen als de milieuzak zich niet conformeert aan de later ontworpen uitvoeringsprotocollen. Men moet een in de praktijk bewezen, prima functionerend inzamelsysteem aanpassen aan een veel slechter, van "hoger hand" opgelegd systeem. David komt op tegen Goliath, en dat spreekt ons aan. Het is de jury dan ook een eer en een genoegen de Recycling Award 2009 uit te reiken aan Westerkwartier.