Congres over kunststofinzameling groot succes

‘De recycling draait door?!’

‘De recycling gáát door! Die conclusie trok presentator Charles Groenhuijsen op het congres De Recycling Draait Door?! over de inzameling en hergebruik van kunststof verpakkingsafval. Dit congres – gehouden op 30 september en 1 oktober en bestemd voor bestuurders, deskundigen en andere belangstellenden – werd georganiseerd door VAOP, in samenwerking met de VNG en gemeente Den Haag.

Eén van de aanleidingen om het congres te organiseren, is dat vanaf 2010 alle gemeenten de mogelijkheid moeten bieden om kunststof verpakkingsafval apart in te zamelen. “Maar wat is de beste manier om dit te doen?”. Jan Oosterhof, oud-burgemeester van de gemeente Kampen en gastheer namens VAOP, ziet direct een uitdaging: “We zijn als VAOP begonnen met oud papier. Inmiddels kunnen we meerdere stromen herbruikbare reststoffen in de markt zetten, zoals glas en textiel. Met kunststoffen kunnen we de gemeentes ook helpen; dat levert zo 10 cent per kilo meer op.”

“Wij willen alles inzamelen, als het maar recyclebaar is”, zegt Jos de Vries, directeur van Roele de Vries. Maar wat is een goed advies voor recycling van plastics? “Natuurlijk moet iedereen lid worden van de VAOP!”, klinkt het droog.

Ernst Worrell, hoogleraar milieu, stelt dat er nog veel winst te boeken valt bij inzameling en hergebruik, vooral van aluminium en staal, maar zeker ook van plastic. De grootste ‘plastic bottleneck’, noemt hij het gebrek aan sturing: “Iemand moet de regie in handen nemen om de inzameling en recycling goed op te pakken.” De overheid heeft de recycling in het verleden losgelaten en heeft die overgelaten aan de markt. “Maar elke markt heeft regulering nodig, ook die van plastic.”

“Als we het plastic niet apart inzamelen, gaat het met de rest van het afval mee”, legt Worrell uit. “Dan wordt het verbrand, daar halen we relatief weinig energie uit. Zonde van de olie waar we mee begonnen; die hadden we op beter kunnen inzetten.”

“Binnen de Europeese situatie is afval een enorm probleem. Gemiddeld creëren wij in Europa 520 kilo afval per inwoner per jaar”, weet An Vossen, manager Plarebel uit België te vertellen. Zij en Werner Meys, directeur van EkoCity Duitsland, praten over de Europese richtlijnen binnen afval en afvalverwerking en de huidige situatie in de Europese Unie. Ook komt aan de orde hoe dit in de praktijk geregeld is in Duitsland en België.

Kwallen

Dan schuiven Mary T. Crowley van onderzoeksexpeditie Project Kaisei en Elisabeth Christ van BIR aan. In de Stille Oceaan ligt afval verspreid over een oppervlakte 34 keer zo groot als Nederland. Project Kaisei kent drie doelstellingen: het probleem van vervuiling bekendmaken bij een groter publiek, wetenschappelijk onderzoek doen naar de gevolgen – vissen en kwallen die kunststof eten bijvoorbeeld – en het experimenteren met oplossingen om de zee weer schoon te krijgen.

Vervolgens blikken we terug op een geslaagd Recycle Gala de avond ervoor, met een optreden van een geheel in plastic geklede cabaretière Jetty Mathurin over een zieke moeder Aarde, een positieve kijk op de zaken door een opgewekte trendwatcher Adjiedj Bakas, gevolgd door een gevatte Willem Vermeend, die aangeeft iets nieuws te hebben geleerd: “Ik heb nooit geweten dat gemeenten verdienen aan recycling!” Had hij dát nou maar eerder geweten, toen hij nog bewindsman op Financiën was.

Ook was er na een kleurrijke modeshow, de uitreiking van de Recycling Award 2009 waar een trotse vertegenwoordiger van het Westerkwartier deze onder luid applaus in ontvangst nam. Gevolgd door de uitreiking van de Achievement Award 2009 die naar een gelukkige Mary T. Crowley ging voor haar initiatief met Project Kaisei.

Kees Plug, directeur Duurzame Producten van VROM wijst tijdens het congres op de Europese regelgeving, de kaderrichtlijn Afvalstoffen en de Wet Milieubeheer, die een verplichting neerleggen voor de inzameling van kunststoffen. Het ministerie staat hierachter en streeft naar een duurzame omgang met natuurlijke hulpbronnen en schaarse grondstoffen. Daarbij is een reductie van CO2-emissie mooi meegenomen.

Dan een rondetafelgesprek over waar we over twintig jaar staan met inzameling en hergebruik van kunststoffen. Remi Poppe (SP) is niet gerust: “De berg afval neemt niet af, maar wel toe. Er is me wat ‘afgehobbied’ rond afval. Ik hoop dat we in de toekomst minder stoffen zullen maken die na een heel kort gebruik afval worden.”

“Als je over kunststoffen praat, is het het beste om aan scheiding vóóraf te doen”, stelt Ad Lansink, éminence grise van het CDA. Jan Boelhouwer (PvdA) toont zich optimistisch: “Over 20 jaar hebben we het goed voor elkaar. Alleen al door de schaarste aan grondstoffen komt er zoveel druk op de markt dat er gewoon herwonnen gaat worden omdat het rendabel is.”

S-woord

In een gesproken column gaat VNG-bestuurder Sandra Korthuis in op de halsstarrige houding van producenten. “Zoals zij hun verantwoordelijkheid voor de inzameling nu invullen, lijkt het nergens op. Het S-woord (statiegeld) is een taboe voor het bedrijfsleven.”

Volgens Hans-Mark Giezen, advocaat bij DLA Piper, is afvalinzameling een wettelijke taak maar mist zij vaak de aansluiting naar de gemeente waardoor miscommunicatie lijkt te ontstaan. “Hierdoor wordt dan ook de kennis die aanwezig is bij de gemeenten wellicht niet optimaal benut”, zo stelt hij.

Jan Storm is directeur van Nedvang en verantwoordelijk voor ‘Plastic Heroes’, een campagne om meer plastic in te zamelen en te hergebruiken. Hij stelt dat Nederland een voorbeeld is voor ons omringende landen. 214 gemeentes zijn al begonnen met inzameling en 126 treffen hiertoe nu de voorbereidingen. “We gáán dus niet beginnen, maar zijn al begonnen en boeken goede resultaten!”

Dat optimisme deelt Robbert van Duin van Recycling Netwerk niet. “Uitbreiding van statiegeld op kunststof verpakkingen is de snelste weg om resultaten te boeken. Zo krijg je een stroom die goed herkenbaar is en beter te hergebruiken.” Zonder statiegeld is het heel moeilijk om verschillende soorten plastics uit elkaar te trekken en er een behoorlijk product van te maken.

Een discussie tussen Robbert van Duin en Jan Storm over percentages, feiten en meningen volgt. Wethouder van Soest Bert Krijger wordt gemengd in de discussie. Hij praat echter niet graag over procenten maar over de werkelijke resultaten van de activiteiten, die volgens hem voor zich spreken.

Michael Boddeke, wethouder Milieu in Apeldoorn, demonstreert een inleverautomaat voor plastic. De PET-flessen worden ter plaatse versnipperd, wat weer veel ruimte scheelt bij de afvoer ervan. Worrell is blij met zulke experimenten, maar vindt de resultaten in heel Nederland toch bedroevend: “Laten we niet vergeten dat we al een jaar of twintig over dit dossier praten.” Hij is er voorstander van om statiegeldflessen in te voeren. Een andere oplossing is het thuis al sorteren op basis van nummers op de flessen.

Tjeerd van Bekkum, burgemeester van de gemeente Marum, onderdeel van het winnende Westerkwartier, staat op uit het publiek en vraagt of de Milieuzak dan ook mag worden overgenomen voor de inzameling thuis. Makkelijk voor de burger omdat alles in één zak mag. “U bént enthousiast, maar u zégt eigenlijk nee,” is zijn conclusie na een voor hem niet bevredigend antwoord van Jan Storm.

Martin Boevée, de burgemeester van Sliedrecht en tevens vice-voorzitter van de VAOP, vindt dat uit deze discussie een les te leren valt. Hij zou graag zien dat er oprecht en duidelijk gecommuniceerd wordt. “We moeten juist nu, met dit dossier, niet met de rug naar elkaar toe gaan staan, maar naast elkaar staan en proberen er het optimale uit te halen”.

Intussen blijken negen van de tien burgers actief mee te willen doen met afvalscheiding. HVC vertegenwoordiger Eljo Vos-Brandjes geeft aan dat het volstrekt helder moet zijn naar deze burgers dat dit de eerste vingeroefening is. “Eerst inzamelen en straks met z’n allen zorgen voor een duurzame eindverwerking. En”, vervolgt zij, “als je dan weet wat je op welke manier het beste kunt verwerken, weet je ook wat voor inzamelsysteem daarbij hoort!”

Er is nog veel werk te verrichten. De recycling draait immers gewoon door.